Toplumsal olarak saçlar, kadınlarda güzelliğin ve çekiciliğin sembolü olarak yer etmiştir. Kadın, saçlarının dökülmesiyle kendisi için oldukça yıpratıcı olan, güzelliği ve çekiciliğinden de kayba uğradığını düşünmeye başlar. Erkeklerde saç kaybı bir dereceye kadar daha kolay kabul edilebiliyorken kadınlarda saç kaybı, kadınlar açısından kolay kolay kabul edilebilecek bir durum değildir ve ciddi ruhsal sıkıntılara yol açar.

Kadınlarda saç dökülmesi genelde iki şekilde karşımıza çıkıyor:

1. Androgenic alopecia ( androjenik alopesi – genetik saç kaybı )

2. Telogen effluvium (geçici saç kaybı).

Androjenik alopesi, genelde yaşın ilerlemesi, kalıtsal faktörler ve testosteron hormonu ile ilişkilidir. Saç dökülmesinde genetik olmayan sebepler, geçici saç kaybına yol açarken, genetik sebepler ise kalıcı saç kaybı oluşturur.

Başımızda yaklaşık 100.000 civarında saç teli bulunur. Her gün 50-100 adet saç teli dökülmesi normal olarak kabul edilir. Dökülen saçların sayısı günlük 125 in üzerinde olursa, bu durum saç kaybı olarak kabul edilir. Bir saç teli 2-6 yıl süren gelişim evresinin ardından istirahat dönemine girer ve bir süre sonra da dökülür. Bu dökülmenin ardından ilk 6 ay içinde kıl kökünde yeni bir kıl oluşmaya başlar ve o da zamanla bir öncekiyle aynı evreleri geçirir. Böylece bir taraftan saçlar dökülürken, diğer taraftan da yeni saçlar oluşur ve saç dökülmesi ile yeni saç oluşumu denge halinde kalır. Genetik sebeplerden dolayı yeni saç oluşumu yetersiz olursa, dökülen saçların yerine yenileri daha az geleceğinden dolayı toplam saç teli sayısında zaman içinde giderek bir azalma göze çarpar.

Kadınlarda genetik saç dökülmesi

Kadınlardaki genetik saç dökülmesi andojenik alopesidir. Genellikle tüm saç tellerinde incelme ile kendini belli eder. Çoğu kişide saçlarda seyrelme oluşur, saçların tamamının kaybı ise çok ender görülen bir durumdur. Kadın tipi saç dökülmesi olarak adlandırılan bu durumda, erkek tipi dökülmeden farklı olarak dökülme başın tepe kısmı ve buranın çevresinde görülür. Kadınlarda, erkeklerde olduğu gibi alın ve şakak bölgesinde açılma olmaz.

Saç dökülmesine genetik olarak yatkınlığı olan kişilerde androjen hormonlar olarak bilinen testosteron, androstenedion ve dihidrotestosteron (DHT) hormonlarının etkisi söz konusudur. Bu hormonlar, erkeklik hormonu olup, erkeklerde çok daha yüksek miktarlarda üretilirler, ancak kadınlarda da düşük seviyede de olsa vardır.

Saç dökülmesi, kişide herhangi bir rahatsızlık oluşturmuyorsa tedavi uygulama gereği yoktur. Tedavi arayışında olan kişiler için ise tamamen tıbbi kabul edilmiş yöntemler düşünülmelidir. Bazı antiandrojenik ilaçlar ve minoxidil tedavisi uygulanabilir. Cerrahi olarak da saç ekim işlemi iyi sonuçlar verir.

Kadınlarda genetik olmayan saç dökülmesi

Genetik olmayan saç dökülmesinin tıbbi olarak anajen effluvium ve telojen effluvium olarak bilinen iki tipi vardır. Her iki tip dökülme de geçici dökülmedir ve tedavi edilebilir. Anajen effluvium, kemoterapi ilaçları gibi bazı ilaçların yan etkisi sonucu kıl köklerinin geçici bir süre etkilenmesinden ortaya çıkar. Telojen effluvium ise çok sayıda saç telinin aynı anda istirahat dönemine girmesi ve ardından dökülmesi sonucu ortaya çıkar. Yüksek doz A vitamini, tansiyon ilaçları, gut ilaçları, kemoterapi ilaçları, antidepresan ilaçlar, kan pıhtılaşmasını azaltıcı ilaçlar, doğum kontrol hapları, radyasyon ve yanıklar da saç dökülmesi yapabilirler.

Hamilelik, doğum, menapoz öncesi ve sonrası dönem, doğum kontrol hapları kullanımı gibi hormonal dalgalanmalar da genetik olmayan saç dökülmelerine neden olabilir. Saç dökülmesi, hormonal dalgalanmayı takiben 3 ay sonra ortaya çıkar. Yine 3 aylık bir dönemin ardından yeni saçlar da çıkmaya başlar.

Vejeteryan tipi beslenme, kısa sürede hızlı kilo verme, kronik beslenme yetersizliği, alkolizm, çinko ve demir eksikliği de saç dökülmesine neden olabilir. Beslenme düzeninin normale dönmesiyle de dökülme durur ve yeni saç gelişimi başlar.

Saç dökülmesine yol açan diğer durumlar:

Büyük ameliyatlar
Ağır hastalıklar
Tiroid hormonu ve fonksiyon bozuklukları
Stres
Yüksek ateş
Kafa derisindeki cilt hastalıkları
Adrenal bez hastalıkları ve adrenal bez tümörleri
Polikistik over sendromu
Otoimmun hastalıklar
Crohn hastalığı, karaciğer hastalıkları, geç dönem sifilis, lenfoproliferatif hastalıklar ve inflamatuar barsak hastalıkları gibi sistemik hastalıklar
Diabet

Saç dökülmesine yol açan saç hastalıkları

Alopesia areata : Ani bir şekilde ortaya çıkan, genellikle dar ve sınırlı bir bölgede, nadiren daha geniş alanlara yayılan geçici saç dökülmesidir. Dökülen saçlar zaman içinde yeniden çıkar.

Alopesia totalis : Kaş ve kirpiklerde de dökülmeye neden olan şiddetli saç kaybıdır.

Alopesia universalis : Saçların yanı sıra tüm vücut kılları dökülür.

Traksiyon alopesia : Saçların uzun süre gergin ve çekili kalacak şekilde örme ve topuz yapma şeklinde saç modellerinin uygulanmasına bağlı ortaya çıkar.

Tinea capitis : Saçlı derideki mantar hastalığıdır.

Trichotillomani : Psikolojik bozukluklardan dolayı kişinin kendi kendine saçlarını yolması sonucu ortaya çıkar.